چرا که تو بخشایندهای
آرامشی ابدی بدیشان ارزانی دار، ایزدا و باشد تا نور ابدی بر ایشان بتابد به همراه قدیسان تو برای همیشه
چرا که تو بخشایندهای.
علاوه بر این دعاهای اساسی دو اعتقادنامه نیقیه و رسولان هم جزء دعاهای روزانه و شبانه خوانده میشوند:
۳-۱-۷٫ اعتقادنامه رسولان
من ایمان دارم به خدای پدر قادر متعال، آفریننده آسمانها و زمین
و به عیسی مسیح پسر یگانه او، خداوند ما که توسط روحالقدس دمیده شد از مریم باکره زاییده شد توسط پنطیوس پیلاطوس رنج کشید
به صلیب کشیده شد، کشته شد و به خاک سپرده شد، وارد قلمرو مردگان شد پس از سه روز دوباره برخواست و به آسمان صعود کرد و به دست راست خدای متعال نشست. او دوباره باز خواهد گشت و مردگان و زندگان را داوری خواهد کرد من ایمان دارم به روحالقدس، کلیسای کاتولیک و تمام قدیسان به آمرزش گناهان، برخواستن مردگان و زندگی ابدی
آمین.
۳-۱-۸٫ اعتقادنامه نیقیه
ما به خدای یگانه ایمان داریم، به خدای قادر مطلق، آفریننده همه چیزهای دیدنی و نادیدنی و به یک خداوند، عیسی مسیح، پسر خدا، به وجود آمده از ذات پدر تنها او است که از ذات پدر به وجود آمده، خدا از خدا، نور از نور، خدای حقیقی از خدای حقیقی مولود نه مخلوق، هم ذات با پدر است. به وسیله او همه موجودات آفریده شدند همه موجوداتی که در روی زمین و آسمان هستند. او به خاطر ما انسانها و برای نجات و رستگاری ما از آسمان فرود آمد. جسم گردید و انسان شد او رنج کشید و روز سوم برخاست و به آسمانها صعود کرد او برای داوری مردگان و زندگان مجدداً باز خواهد گشت و نیز به روحالقدس ایمان داریم خداوند حیات بخش که از پدر نشأت گرفته است و همراه پدر و پسر پرستیده میشود او که از طریق پیامبران سخن میگوید
من برای آمرزش گناهانم اعتراف میکنم و تعمید مییابم.
من منتظر رستاخیز از مرگ هستم و زندگی در آن دوره که خواهد آمد
۳-۱-۹٫ مزامیر
علاوه بر این دعاها که با توجه به اهمیت و نقششان در متون دعایی مسیحیت انتخاب شده است، مزامیر نیز در متون دعایی مسیحیت نقش به سزایی دارند. مزامیر، کتاب دعای عیسی مسیح به معنای دقیق کلمه است این مزامیر، دعای او بود و اکنون نیز (به واسطه کلیسا) دعای جاودانه او گردیده است. خواندن مزامیر در جمع از دیر باز در کلیسا اهمیت و جایگاه ویژهای داشته است و هنوز هم بسیاری از کلیساها مراسم عبادی خود را با قرائت قسمتی از مزبور آغاز میکنند.[۱۸۳] این نیایشها از مهمترین دعاهای مسیحیت نیز محسوب میگردد.
داوود شبانی است که برای قوم خود و به نام آنان دعا میکند، تسلیم بودن او در برابر اراده خدا، ستایش و توبه او، الگویی برای دعای قوم خواهد بود. دعای او نوعی وفاداری صادقانه به وعده الهی است، و حاکی از نوعی اعتماد محبت آمیز و شادی بخش به خدا است. داوود اولین پیامبر دعای یهودیت و مسیحیت است.[۱۸۴] بدین ترتیب مزامیر دربردارنده طیف وسیعی از مشربها و احساسات متفاوت در ارتباط ایمانداران با خداوند است. هنگامی که مردم نیازمند واژگانی هستند تا احساسات خود را بیان کنند مزامیر این واژگان را فراهم میسازد.[۱۸۵]
قسمت عمده مزامیر، سرودهای ستایش هستند که بسیاری از آنها به دنبال حمایت از نام خدا در میان بیایمانان هستند. این واقعیت برای شکل دهی و تعادل دعاهای ما آموزنده است.[۱۸۶] مزامیر هدیه بزرگی از جانب خدا است و عمیقاً بر زندگی ما تأثیرگذار است، چرا که به ما میآموزد چگونه با خدای خویش به گفت و گو بپردازیم، درد و رنج خویش را با او در میان گذاریم و بیوقفه او را ستایش کنیم. همانگونه که جان پل دوم گفته است: کتابِ مزامیر منبعی ایده آل برای دعاهای مسیحیان است. مزامیر شامل سرودها و مرثیهها است بخش عمدهای از مرثیهها در نیمه اول مزامیر است، و بخش عمدهای از سرودها در نیمه دوم مزامیر وجود دارد. سرودهای مزامیر کاملاً بر خدا و کارهای او متمرکز است در این سرودها ما خداوند را فاعل و مسبب همه کارها در نظر میگیریم، اما مرثیهها کاملاً بر درد و رنج فرد متمرکز است و ما به واسطه این مرثیهها میآموزیم چگونه رنج خویش را ابراز کنیم.[۱۸۷] در مزامیر فرازهای زیادی وجود دارد که رنگ و بوی دعایی ندارند مثلا برخی از سرودها در ستایش خداوند هستند که دیگران و ایمانداران را به ستایش فرامیخواند یا فرازهایی که به عاقبت شریران و نیکوکاران اشاره دارد. مخاطب این فرازها خداوند نیست بلکه انسان است. تا آنجا که حتی از نظر دائره المعارف standard bibleتنها ۵ مزمور (۱۷، ۸۶، ۹۰، ۱۰۲، ۱۴۲) را میتوان به درستی دعا خواند.
مزامیر داوود و دیگر دعاهای اساسی مسیحیت را نیز در چهار بخش بررسی میکنیم: این چهار بخش عبارتاند از: ستایش و مضامین مرتبط با آن؛ اعتراف و مضامین مرتبط با آن، درخواستها و در بخش چهارم مفاهیمی چون عشقورزی، پناه بردن به خدا، شکوه و اعتراض و… بررسی میشود. در انتهای هر بخش شبکه مضامین طراحی شده است که بیانگر ارتباط مضامین است. همچنین جدولی برای آدرسهای هر مضمون وجود دارد.
فصل چهارم:
مقایسه و جمع‌بندی

در این فصل مضامین مختلف در ادعیه اسلامی و مسیحی با یکدیگر مقایسه میشوند و شباهت‌ها و تفاوت‌های هر یک بیان میشود در نهایت به جمع بندی میپردازیم.
۴-۱٫ مقایسه
بعد از استخراج مضامین در هر دو متن، حال به مقایسه این دو متن دعایی میپردازیم و شباهتها و تفاوتهای هریک را بیان میکنیم.

برای دانلود متن کامل این فایل به سایت torsa.ir مراجعه نمایید.

این شباهتها و تفاوتها از سه جهت بررسی میشود: در ابتدا مضامین مشترک و متفاوت بیان میشود، بعد این تفاوتها و شباهتها در حجم دادهها در دو متن، و در آخر معنا و تفسیر هر یک از این مضامین در متون دعایی اسلام ومسیحیت بیان میشود.
۴-۱-۱٫ مقایسه مضامین
با پردازش و دستهبندی، این نتیجه حاصل میشود که مضامین اصلی در هر دو متن دعایی یکسان است و این مسأله خود نشان دهنده این امر است که زبان ارتباط و گفت و گو با خداوند به وسیله مضامینِ کلیِ یکسانی صورت میگیرد. چنانچه هر در هر دو متن دعایی مضامین اصلی از قبیل: ستایش، اعتراف، درخواست، تضرع و انابه، تقدیس، تنزیه و پیراسته داری، عشق ورزی، شکایت و اعتراض و طلب آمرزش… مشهود است. این شباهت در شبکه مضمون زیر آشکار و نمایان است.
در این شبکه مضامین یازده مضمون اصلی در دعا تعریف شده است که عبارتند از: ستایش، تنزیه و پیراسته داری، عشق‌ورزی، سپاسگزاری، اعتراف، درخواست، تضرع و زاری، پناه بردن به خدا، شکایت، اعتراض، طلب آمرزش. اگر قرار باشد همه این مضامین را به یک مضمون محوری برگردانیم این مضمون، همان مضمون گفت و گو با خداوند است که همه این مضامین را شامل میشود؛ به عبارت دیگر هر کدام از این مضامین اصلی، به تنهایی، میتوانند شکلی از گفت و گو با خداوند باشند؛ بنابراین در بیان رابطه این مضامین از رابطه این همانی یعنی “is a” استفاده شده است. این شبکه بیانگر شباهت دو متن دعایی در مضامین اصلی است.
هر چه ما به سمت مضامین کلیتر برویم این شباهت بیشتر میشود، تا این که همه این مضامین به یک مفهوم محوری یعنی گفت وگو با خداوند باز میگردد، در اینجاست که هر دو متن با یکدیگر شباهت تام پیدا میکنند. از طرفی ما هر چه به سمت مضامین و مفاهیم جزئیتر برویم تفاوتها خود را بیشتر جلوگر میسازد. به بیان دیگرتفاوت این دو متن دعایی بیشتر در جزئیات است و از آنجا که دعا زبان ایمان و اعتقاد ما است به دلیل برخی از تفاوتهایی که در الهیات اسلام و مسیحیت وجود دارد این مضامین جزئی با هم متفاوت است. این تفاوتها با نگاهی اجمالی به مضامین جزیی و فرعی در شبکه مضامین هر دو متن دعایی آشکار و نمایان است.
شبکه مضامین مزامیر و دعاهای اساسی مسیحیت:
شبکه مضامین صحیفه سجادیه:
نمودار هرمی صفحه بعد، به خوبی بیانگر این مسأله است و نشان میدهد که ماهیت دعا در هر دو دین یکسان است و به گفت و گو با خداوند برمیگردد.و هر چه ما به سمت مضامین جزئی‌تر میرویم اختلافها و تفاوتها بیشتر بروز پیدا میکند.
برخی ادعیه اسلامی و صحیفه سجادیه
برخی ادعیه مسیحی و مزامیر
گفت و گو با خدا
ستایش، تقدیس، تنزیه و پیراسته داری، سپاسگزاری، اعتراف، استغفار، درخواست، استعاذه، تضرع، شکایت، اعتراض، عشق ورزی،
ستایش، تقدیس، تنزیه و پیراسته داری، سپاسگزاری، اعتراف، استغفار، درخواست، استعاذه، تضرع، شکایت، اعتراض، عشق ورزی،
تسبیح، نا امیدی از غیر دو مضمون اصلی هستند که در ادعیه اسلامی وجود دارند اما در ادعیه مسیحی مشاهده نشد.
تسبیح در ادعیه مسیحی به ویژه مزامیر در معنای ستایش به کار رفته است.