دوره‌ی قاجار، معماری سنتی، و، به

پس از ساخت تکیه‌ی دولت بوده، اعقتاد دارند این تکیه از معماری سنتی الهام گرفته است.

کاربری

تعزیه‌خوانی

مدیر تکیه، معین‌البکاء بود که او را به عنوان تعزیه‌گردان تکیه‌ی دولت می‌شناسند. اوج فعالیت تکیه‌ی ‌‌دولت در محرم بود. با اینکه حدودا ۳۰۰ تکیه‌ی دیگر در تهران از قبیل تکیه‌ سیدنصرالدین، تکیه درخونگاه، تکیه رضاقلی‌خان و… وجود داشت ولی به علت وابستگی به دربار در تکیه ‌دولت باشکوه‌ترین و عظیم‌ترین نمایش‌های مذهبی اجرا می‌شد. و هزاران نفر هر روز ۲ بار، یک ‌بار از سه ساعت به غروب مانده تا غروب و نوبت دوم از دو ساعت از شب گذشته به تماشای تعزیه می‌نشستند. شاه گاهی هر دو بار را در آن شرکت می‌کرد که در خاطراتش به تفصیل به آن اشاره کرده است.

ناصرالدین ‌شاه از همه‌ی امکانات دربار از قبیل جواهرات، لباس‌های فاخر، غلامان دربار، لشکریان و حتی باغ ‌وحش همایونی جهت عظمت بخشیدن به این مراسم استفاده می‌کرد و می‌توان گفت تقریبا تنها مراسمی بود که با حضور شاه و گدا بدون واسطه و آلایش، ده روز ادامه می‌یافت.

تکیه دولت

اجرای تعزیه و شبیه‌خوانی روی تخت تکیه

گردهمایی سیاسی

مجلس مؤسسانی که در ۱۳۰۴ تشکیل شد و احمد شاه را بر کنار کرد و رضاخان را به ریاست حکومت انتخاب کرد در همین تکیه بر پا شده است.

پس از برکناری محمدعلی‌شاه تکیه‌ی دولت دیگر برای تعزیه‌خوانی استفاده نمی‌شد و درسال ۱۳۰۴ خورشیدی به مجلس مؤسسان تبدیل شد و بعد از آن نیز بی‌استفاده رها شد و رو به ویرانی نهاد.

در بسیاری از وقایع مربوط به اواخر دوره‌ی قاجار و اوایل دوره‌ی پهلوی به نام تکیه‌ی دولت برمی خوریم. مثلا پس از مرگ مظفرالدین شاه جنازه‌ی او به آنجا حمل شد و سپس برای خاکسپاری به کربلا منتقل شد.

تکیه دولت

تابوت ناصرالدین‌شاه پیش از خاکسپاری در حرم شاه عبدالعظیم، در ایوان ویژه شاه «تکیه دولت» قرار داشت

امروزه یکی از معدود آثار باقی‌مانده که توصیفی از وضعیت تکیه‌ی دولت در اختیار ما می‌گذارد تابلوی تصویر تکیه‌ی دولت اثر کمال‌الملک است که علاوه بر اینکه اثری بدیع و شاهکاری نفیس است، نشان‌دهنده‌ی طراحی و معماری یک بنای عظیم تاریخی است.

تکیه دولت

نقاشی کمال الملک از تکیه دولت

«ساموئل بنجامین»، در کتاب «ایران و ایرانیان» درباره‌ی مشاهدات خود از تکیه‌ی ‌دولت در سال‌های ۱۳۰۰ تا ۱۳۰۳ هجری قمری که در ایران بود، نوشته است:

«موقعی که از کالسکه پیاده شدم، با کمال تعجب ساختمان استوانه‌ای شکل مجللی را در مقابل خود دیدم که به وسعت و بزرگی آمفی‌تئاتر «ورونا» بود و با آجر و سنگ به سبک بسیار زیبایی ساخته شده بود. ظاهراً معمار بزرگ این تکیه خواسته بود ثابت کند که نقشه‌ی یک ساختمان را طوری می‌توان طرح کرد که بدون دکوراسیون و تزئین هم ابهت و جلال خود را حفظ کند. ضمنا طوری تنوع در فرم و شکل غرفه‌های اطراف به کار برده بود که چشم را خسته نمی‌کرد. خود این تنوع، زیبایی خاصی به تکیه می‌داد. در حقیقت، معمار هنرمند، نبوغ و استعداد ذاتی خود را در این ساختمان بی‌مانند نشان داده‌ است. غرفه‌هایی که برای شاه در نظر گرفته شده بود ارتفاع بیشتری داشت و بلندی سقف و سردر آن درست دو برابر غرفه‌های مجاور بود. تردیدی ندارم که اگر این تکیه یا آمفی‌تئاتر به جای آجر، مانند آمفی‌تئاترهای روم قدیم از سنگ مرمر هم ساخته می‌شد، باز به هیچ وجه بر زیبایی و عظمت آن افزوده نمی‌شد. واقعا توصیف زیبایی طاق‌ها و سردرهای هلالی شکل تکیه امکان‌پذیر نیست. ایرانی‌ها در حقیقت استاد این نوع معماری در جهان هستند.

قطعی است که ایرانیان طاق‌های هلالی شکل را خیلی قبل از رومی‌ها می‌ساخته‌اند. رومی‌ها این سبک را از ایرانی‌ها تقلید کرده‌اند و با آنکه به طاق‌های هلالی شکل خود خیلی مباهات می‌کنند، با این حال هرگز کار آنها به زیبایی و اصالت کار ایرانیان نیست.»

Related articles

در، به، و، را

نوان قدیمی‌ترین جامعه مسکونی آمریکا توقف کنید و سپس به سمت فلگ استاف، آریزونا حرکت کنید. در آنجا در پیاده­‌رو­های مرکز شهر به گشت و گذار بپردازید و از محیط صمیمی و دوستانه آن لذت ببرید. غذاخوری­‌های محلی مثل Diablo burger، که در آن ساندویچ سیگنچر در مافین‌­های انگلیسی که آرم غذاخوری روی آنها حک […]

Learn More

در، و، که، به

رخورداره. در بخش بغل دستی اینکه شمال شرقی بناه، یه پنج دری و یه سه دری ساخته شده ان که مجموعه ای از طاق نماها رو بوجود آورده ان. در بخش چهارم حیاط هم دیواری تراش خورده با قاب هایی برابر با هفت دری ضلع مقابل دیده می شه. به نظر می رسد، طراحان این […]

Learn More

و، از، گردشگری، یاسوج

رد آوه، امامزاده عبدالله، تل مهره ای، تنگ گنجه ای، قله ی زیبای دنا و محل بیرون آمدن آب زیر زمینی میشی، فقط بخشی از دیگر جای های دیدنی و گردشگری یاسوجه که بازدید از اون ها هیجان انگیز و خاطره ساز هستش.   برای کسب اطلاعات بیشتر و جستجو در بین هزاران پایان نامه […]

Learn More